PSA waarde: wat is normale of verhoogde waarde voor prostaat?

PSA, Prostaat Specifiek Antigeen, is een eiwit dat normaal bij mannen in geringe mate in het bloed aanwezig is. Het wordt gevormd in het klierweefsel van de prostaat, zowel in een gezonde als in een zieke prostaat.

Een ‘zieke’ prostaat geeft meer PSA af in het bloed. Dat kan het geval zijn bij een goedaardige prostaatvergroting, prostaatontsteking en vooral bij prostaatkanker.

Normale PSA waarde in het bloed

Naarmate u ouder wordt, stijgt de PSA waarde. Op dit moment worden PSA waarden uit deze tabel aangehouden waaronder u meestal goed zit:

LeeftijdPSA waarde
lager dan
40 tot 55 jaar1,5
55 tot 65 jaar2,5
65 tot 75 jaar3,5 - 4

PSA testen bij de huisarts

De huisarts laat de PSA waarde in uw bloed onderzoeken in een laboratorium. De uitslag is meestal binnen enkele dagen bekend.

PSA Waarde Test Prostaatonderzoek Andros Clinics

Prostaatonderzoek bij de huisarts

Naast het bloedonderzoek kan de huisarts rectaal toucheren. Hij onderzoekt of de prostaat afwijkingen vertoont door te voelen met de vinger via de anus en de endeldarm. Prostaatkanker verandert het prostaatweefsel. Een arts kan deze verandering soms voelen als een vergroting of een verharding van de prostaat.

Als deze onderzoeken aangeven dat u een verhoogde kans heeft, dan verwijst de huisarts u naar een uroloog in het ziekenhuis of een gespecialiseerde uroloog van Andros Clinics.

Oorzaken verhoogde PSA waarde

Als een man prostaatkanker krijgt, zal de PSA waarde stijgen. PSA is daarom momenteel de belangrijkste indicator in het bloed om prostaatkanker vast te stellen. Maar de PSA waarde kan ook stijgen door:

De PSA waarde is dus van belang bij het onderzoek naar prostaatkanker, maar geeft geenszins uitsluiting. Wel is bekend dat hoe hoger de PSA-waarde is, hoe aannemelijker het is dat er sprake is van prostaatkanker.

Licht verhoogde PSA waarde: uitslag tussen 4 en 10

PSA waarden tussen 4 en 10 µg/l  noemt men het ‘grijze gebied’. Dat komt omdat de PSA niet alleen afhankelijk is van de leeftijd van de man, maar ook van de grootte van de prostaat op het moment van de meting. Waarden in het grijze gebied vormen wel een aanwijzing, maar zijn beslist geen bewijs voor het bestaan van prostaatkanker. Lees verder over verhoogde PSA waarde

PSA waarde hoger dan 10

Is de PSA waarde hoger dan 10 µg/l? Dan spreekt men van een te hoog PSA. Lees verder over PSA waarde te hoog

Een lage PSA waarde is geen vrijwaring van prostaatkanker

Een verhoogde PSA waarde is geen absolute indicator voor prostaatkanker, maar een lage PSA waarde is helaas ook geen vrijwaring van prostaatkanker. Er bestaan bepaalde soorten agressieve prostaatkanker waarbij PSA waarden geenzins verhoogd zijn. Wel is bij deze vormen de ontwikkeling van de PSA waarde over de tijd een indicator voor de ontwikkeling van de tumor.

Prof. dr. Frans Debruyne Uroloog Oprichter Andros Clinics

Bij een PSA waarde van 1,5 of lager rond de 50 jaar, is het risico op het later ontwikkelen van prostaatkanker duidelijk klein(-er).

Prof. dr. Frans Debruyne Uroloog Oprichter Andros Clinics
Prof.dr. Frans Debruyne Andros Clinics

PSA waarde rond 50 jaar

Een uitgangswaarde van PSA op de leeftijd rond de 50 jaar is belangrijk en voorspellend. Bij een normale waarde, dat is lager dan 1,5 ng/ml, is het risico op het later ontwikkelen van prostaatkanker duidelijk klein(-er).

Aanvullend prostaatonderzoek

De PSA waarde is dus belangrijk voor onderzoek naar prostaatkanker en andere prostaatklachten. De PSA test moet alleen wel heel doordacht worden gebruikt én worden ondersteund met aanvullende onderzoeken, om met precisie de juiste diagnose te kunnen stellen en om de juiste behandeling te kunnen adviseren.

Meer vroeg ontdekte prostaatkankers

De PSA test heeft geleid tot een forse toename van het aantal vroeg ontdekte prostaatkankers. Het vroeg ontdekken is gunstig in het geval van agressieve prostaatkanker omdat een behandeling gericht op genezing vrijwel alleen mogelijk is als de kanker nog niet is uitgezaaid. Aan de andere kant wordt er ook prostaatkanker opgespoord die geen behandeling nodig heeft omdat deze niet dusdanig agressief is. Daarom is het belangrijk om goed onderscheid te maken in de mate van agressiviteit.

Tegenwoordig kan met een 3 Tesla MRI onderzoek al een eerste onderscheid gemaakt worden in agressiviteit. Aan de hand hiervan kan bepaald worden of verder onderzoek door middel van een prostaatbiopsie nog nodig is  Lees verder over prostaatkanker

PSA test en algemene screening

Algemene screening naar prostaatkanker (‘bevolkingsonderzoek’) door middel van het meten van PSA waarden is niet toegestaan in Nederland, en niet gebruikelijk buiten Nederland. Omdat de voorspellende waarde niet voldoende is. En omdat bij veel mannen misschien wel prostaatkanker wordt gevonden, maar een vorm waarbij behandeling niet noodzakelijk blijkt. Dit brengt een risico met zich mee op onnodige behandeling, of ten minste op onnodige ongerustheid.

Lees verder over:

Veelgestelde vragen

Wat is PSA?

PSA is Prostaat Specifiek Antigeen, een eiwit dat wordt gevormd in de prostaat en als functie heeft om zaad vloeibaarder te maken. De prostaat geeft dit eiwit in geringe mate ook af aan het bloed. PSA kan worden gemeten in het bloed. Een ‘zieke’ prostaat geeft meer PSA af in het bloed.

Waarom PSA meten?

Omdat een hoge PSA kan wijzen op prostaatkanker. Het is op dit moment de enige mogelijkheid om te meten of er eventueel prostaatkanker kan zijn. Prostaatkanker geeft weinig tot geen klachten in een vroeg stadium waardoor u het zelf meestal in het begin niet opmerkt.

Hoe meet je de PSA waarde?

De PSA waarde meet het lab in het bloed. Dit kan via de huisarts. Hij zal de mogelijkheden van de PSA test met u bespreken, bloed laten prikken voor een bloedonderzoek en de uitslag doorgeven of met u bespreken.

Wat zegt een PSA waarde?

Een PSA waarde geeft aan hoeveel PSA (Prostaat Specifiek Antigeen) het klierweefsel van de prostaat afgeeft aan het bloed. De PSA waarde kan stijgen door een vergrote prostaat, een ontstoken prostaat of door prostaatkanker.

Wat zijn hoge PSA waarden?

Hoge PSA waarden zijn PSA waarden hoger dan 10 µg/l. PSA waarden tussen 4 en 10 µg/l noemt men het ‘grijze gebied’.  PSA wordt gemeten door de huisarts of de uroloog met een bloedonderzoek.

Wat te doen bij hoge PSA waarde?

Bij een hoge PSA waarde is onderzoek nodig door een uroloog om de oorzaak te bepalen. De uroloog zal onderzoeken of er sprake is van prostaatkanker, een goedaardige prostaatvergroting of een ontstoken prostaat.

Is de PSA waarde altijd betrouwbaar?

De PSA waarde die wordt gemeten in het bloed is betrouwbaar. Op basis van alleen PSA kan geen diagnose worden gesteld. U weet dus nog niet wat er aan de hand is. Daarvoor is vervolg onderzoek nodig.

Kan een PSA waarde ook dalen?

Een PSA waarde daalt alleen als de oorzaak van het hoge PSA wordt behandeld. Dus als de prostaatkanker, prostaatontsteking of vergrote prostaat wordt behandeld. Als een PSA waarde niet stijgt maar vanzelf daalt of schommelt is er vaak sprake van een ontstoken prostaat.

Waar PSA meten?

PSA meten kan met een PSA test bij de huisarts. Het is een bloedtest. Wij raden af om zelf online een PSA test te kopen omdat het belangrijk is de voor- en nadelen van de test en de uitslag te bespreken met een arts.

logo zkn Keurmerk

Het ZKN-keurmerk garandeert kwaliteit, professionaliteit, veiligheid en hygiëne met onafhankelijke toetsingen.

Artsenblog